Nocny marek, poranny ptaszek czy niedźwiedź

Chronotypy decydują o czasie naszej aktywności i spoczynku w ciągu doby, są behawioralną manifestacją procesów biologicznych zachodzących w organizmie – czyli rytmów okołodobowych.

Powszechnie przyjmuje się podział chronotypów na trzy kategorie: poranny (poranne ptaszki lub skowronki), wieczorny (nocne Marki lub sowy) oraz mieszany.

Nowy podział

Od niedawna możemy spotkać się z nowym podziałem chronotypów na cztery kategorie uwzględniające również cechy osobowości i zapotrzebowanie na sen u poszczególnych typów:

Delfiny – to osoby, które nie potrzebują wielu godzin snu, ich sen jest lekki, mają skłonność do wielokrotnych wybudzeń i bezsenności. Cechuje je inteligencja i neurotyczność.

Niedźwiedzie – to osoby, które potrzebują minimum 8 godzin snu w ciągu doby, ich rytm funkcjonowania dostosowuje się do rytmu wschodu i zachodu słońca, charakteryzują się dużą otwartością na ludzi.

Lwy – mają średnie zapotrzebowanie na sen, wstają wcześnie rano i kładą się spać wczesnym wieczorem, często cechuje je sumienność, ambicja i optymizm.

Wilki – to osoby o średnim zapotrzebowaniu na sen, preferujące aktywność w godzinach popołudniowych i późnym wieczorem, charakteryzuje je ekstrawersja, spontaniczność i kreatywność.

Sygnał świetlny

Niestety w dobie elektroniki i nadmiernego korzystania ze światła nasz rytm funkcjonowania łatwo ulega zakłóceniu. Sygnał światła ma szczególne znaczenie dla prawidłowego działania organizmu, ponieważ reguluje wydzielanie melatoniny – hormonu związanego z pojawieniem się potrzeby snu. Niekorzystne zmiany wzorca snu należy zawsze skonsultować ze specjalistą. Leczenie zaburzeń rytmu okołodobowego snu i czuwania opiera się głównie na metodach behawioralnych. Efekt terapii można dodatkowo wzmocnić sesjami fototerapii oraz poprzez przyjmowanie melatoniny. Melatonina jest bezpieczna, nie uzależnia i nie wchodzi w interakcje z innymi lekami. Może być pomocna w leczeniu zaburzeń rytmu okołodobowego snu u osób starszych, u których jej poziom spada wraz z wiekiem. Wówczas zaleca się długotrwałe stosowanie melatoniny egzogennej w wysokich dawkach, 5 mg. Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli problemy się utrzymują.

Zaburzenia

Zaburzenia snu występują u prawie co czwartej osoby, a jedna na 10 osób cierpi z powodu bezsenności – złej jakości lub niedostatecznej ilości snu potrzebnej do prawidłowego funkcjonowania. Rytm okołodobowy snu i czuwania ma ogromne znaczenie dla sprawności fizycznej i psychicznej człowieka. Umożliwia sprawne funkcjonowanie intelektualnie i społeczne – warto więc o niego zadbać i poznać swój chronotyp.

mgr Joanna Szmyd, psycholog, Oddział Dzienny, III Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Tematy: melatonina , sen

Polecamy także

Złoto Azteków - dynia

Wzmacnia układ odpornościowy, przeciwdziała nowotworom i chorobom krążenia, usprawnia spalanie tłuszczu, łagodzi objawy choroby nerek, działa uspokajająco i…

6 porad na jesień 2019

  1. Zaszczep się przeciw grypie Nie czekaj, aż twoich najbliższych dopad­nie grypa. Jeśli nie macie przeciwwskazań, postaraj…

Miłość jest w życiu najważniejsza

W październiku Katarzyna Żak będzie świętować wydanie nowej płyty. Tym razem tylko o… miłości. Wszystkie teksty są autorstwa…

Jak wesprzeć układ oddechowy u dziecka jesienią?

Infekcja dróg oddechowych to ciężki okres dla malucha. Temperatura, bóle gardła, katar, nieprzespane noce… Każdy rodzic chce tego…

Niezbędnik grzybiarza

Grzyby nie mają żadnej wartości odżywczej, są tylko smaczne – jeszcze do niedawna krążyła o nich taka marna…

Spadek melatoniny u osób starszych i problemy ze snem

Trudniej nam zasnąć przy jej niedoborach, w nocy częściej się budzimy, krócej śpimy. W efekcie czujemy się zmęczeni…

Prostata – męski gruczoł

Przez całą młodość panowie nawet nie mają świadomości jej istnienia. Bo dobrze działa. Niestety, koło pięćdziesiątki zaczyna nieprzyjemnie…

Witaminy – jesienni superbohaterowie

Kichamy, kaszlemy… Jak co roku. Mówimy sobie: „W końcu to jesień!”. Ale tak nie musi być! Tym bardziej, że coraz więcej osób ciężko znosi zakażenia górnych dróg oddechowych. Na pomoc przychodzą witaminy D, E i A.

Radosna i błyskotliwa!

  DHEA wpływa na dobry nastrój i zmniejsza uczucie przewlekłego zmęczenia. Jego pełna nazwa to dehydroepian­drosteron. Ale lekarze…

Idealny jesienny dzień

  O tym, czy zbliżające się jesienne dni spędzimy w dobrym nastroju, pełni werwy i energii, czy też…

Kamica nerkowa – cichy wróg

Jak zachować nerki w dobrym zdrowiu? Czy wystarczy przestrzegać diety, by nie mieć problemów z „kamieniami”? Są jednym…

Profilaktyka AMD - jak dieta wpływa na narząd wzroku

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) powoduje uszkodzenie siatkówki oka i jest związane z wiekiem. Można je ograniczyć. Dowiedz się jak!

Z psem na plażę

Wyjazd na wakacje to radość dla całej rodziny. Wyjazd z czworonogim pupilem to radość podwójna. By wypadł doskonale,…

Gazpacho i tarator – chłodne zupy na gorące dni

Znajdują się w menu każdego kraju, w którym doskwierają upały. O czym mowa? O chłodnikach!

Tai chi, czyli pakiet antystresowy

50 % pracujących deklaruje, że doświadcza w pracy nadmiernego stresu. Tai chi to sposób, aby się go pozbyć.

6 porad na lato

Zabrać rowery czy wypożyczyć? W miejscach, w których spędzamy urlopy, wypożyczalnie działają niemal na każdym rogu. Oferowany tam…

Jestem stworzona do rozmów z ludźmi

O tym, jak żyć w harmonii z sobą samą, co sprawia, że jest szczęśliwa, i dlaczego tęskni za…