Nocny marek, poranny ptaszek czy niedźwiedź

Chronotypy decydują o czasie naszej aktywności i spoczynku w ciągu doby, są behawioralną manifestacją procesów biologicznych zachodzących w organizmie – czyli rytmów okołodobowych.

Powszechnie przyjmuje się podział chronotypów na trzy kategorie: poranny (poranne ptaszki lub skowronki), wieczorny (nocne Marki lub sowy) oraz mieszany.

Nowy podział

Od niedawna możemy spotkać się z nowym podziałem chronotypów na cztery kategorie uwzględniające również cechy osobowości i zapotrzebowanie na sen u poszczególnych typów:

Delfiny – to osoby, które nie potrzebują wielu godzin snu, ich sen jest lekki, mają skłonność do wielokrotnych wybudzeń i bezsenności. Cechuje je inteligencja i neurotyczność.

Niedźwiedzie – to osoby, które potrzebują minimum 8 godzin snu w ciągu doby, ich rytm funkcjonowania dostosowuje się do rytmu wschodu i zachodu słońca, charakteryzują się dużą otwartością na ludzi.

Lwy – mają średnie zapotrzebowanie na sen, wstają wcześnie rano i kładą się spać wczesnym wieczorem, często cechuje je sumienność, ambicja i optymizm.

Wilki – to osoby o średnim zapotrzebowaniu na sen, preferujące aktywność w godzinach popołudniowych i późnym wieczorem, charakteryzuje je ekstrawersja, spontaniczność i kreatywność.

Sygnał świetlny

Niestety w dobie elektroniki i nadmiernego korzystania ze światła nasz rytm funkcjonowania łatwo ulega zakłóceniu. Sygnał światła ma szczególne znaczenie dla prawidłowego działania organizmu, ponieważ reguluje wydzielanie melatoniny – hormonu związanego z pojawieniem się potrzeby snu. Niekorzystne zmiany wzorca snu należy zawsze skonsultować ze specjalistą. Leczenie zaburzeń rytmu okołodobowego snu i czuwania opiera się głównie na metodach behawioralnych. Efekt terapii można dodatkowo wzmocnić sesjami fototerapii oraz poprzez przyjmowanie melatoniny. Melatonina jest bezpieczna, nie uzależnia i nie wchodzi w interakcje z innymi lekami. Może być pomocna w leczeniu zaburzeń rytmu okołodobowego snu u osób starszych, u których jej poziom spada wraz z wiekiem. Wówczas zaleca się długotrwałe stosowanie melatoniny egzogennej w wysokich dawkach, 5 mg. Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli problemy się utrzymują.

Zaburzenia

Zaburzenia snu występują u prawie co czwartej osoby, a jedna na 10 osób cierpi z powodu bezsenności – złej jakości lub niedostatecznej ilości snu potrzebnej do prawidłowego funkcjonowania. Rytm okołodobowy snu i czuwania ma ogromne znaczenie dla sprawności fizycznej i psychicznej człowieka. Umożliwia sprawne funkcjonowanie intelektualnie i społeczne – warto więc o niego zadbać i poznać swój chronotyp.

mgr Joanna Szmyd, psycholog, Oddział Dzienny, III Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Polecamy także

Jestem stworzona do rozmów z ludźmi

O tym, jak żyć w harmonii z sobą samą, co sprawia, że jest szczęśliwa, i dlaczego tęskni za…

DHEA na „płaski” brzuch

Obniżony poziom DHEA może powodować nieprawidłowości metaboliczne. Między innymi otyłość. Dlatego warto zapytać lekarza o jego suplementację.

Zaufaj ruszczykowi, choć jest kolczasty

By nasze nogi były silne i sprężyste do późnej starości, musimy dostarczyć im w diecie odpowiednich mikroelementów i regularnie je ćwiczyć.

DHEA – znaczenie we współczesnej terapii

Dr n. farm. Marek Malinowski Dehydroepiandrosteron, określany skrótem DHEA, to jeden z naturalnych hormonów steroidowych wytwarzanych w rytmie…

Korzystne działanie DHEA u kobiet i mężczyzn

Kierownik Zakładu Zdrowia Prokreacyjnego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie XXI wiek będzie wiekiem starszych ludzi. To zjawisko…

Japońska sztuka bycia szczęśliwym

Od kogo uczyć się bycia szczęśliwym? Od mieszkańców Okinawy! Są długowieczni, zdrowi i pełni życia. Kierują się w życiu prostymi zasadami filozofii ikigai.

Nadmierny stres - znamię współczesności

Co drugi pracujący Polak skarży się, że narażony jest na coraz większy stres. Jak sobie z nim poradzić?…

6 porad na wiosnę

Superbohater - truskawka Nie żałuj sobie i swoim bliskim truskawek. Są bardzo zdrowe. Ale, uwaga, mogą uczulać! Oto…

Jaki masz typ osobowości?

Temperament i cechy charakteru dziedziczymy po przodkach. Jak to się dzieje, nie bardzo wiemy. Ale to fakt. Jest…

Wspinaczka hartuje umysł

Od lat gości na srebrnym ekranie, wcielając się w silne kobiece postaci w serialach „Na dobre i na złe” oraz „Przyjaciółki”. Nam Anita Sokołowska opowiada o tym, jak odkrywała w sobie kobiecość, dlaczego kocha się wspinać i jak ważne w jej życiu jest pomaganie innym.

Wpływ magnezu na koncentrację

Magnez korzystnie wpływa na pracę mózgu i układu nerwowego. Jego odpowiednie spożycie nie tylko chroni nas przed stresem…

Zawsze młodzi

Czasu nie powstrzymamy. Możemy jednak sprawić, że będziemy długo cieszyć się zaletami młodości: pogodą ducha, bystrością umysłu, świetną…

Kwiaty, nie tylko dla pszczół!

Zbyt rzadko pojawiają się w polskiej kuchni, choć mogą urozmaicić jadłospis dorosłych i dzieci. Na szczęście nieufności do jadalnych kwiatów jest coraz mniej, bo Polacy sporo podróżują po świecie i coraz więcej ciekawostek gastronomicznych przywożą do domu.

Prohibicja w Teatrze Muzycznym Roma

„Nowy Jork. Prohibicja” to muzyczna opowieść o wielkiej amerykańskiej metropolii z lat 20. XX wieku, którą rządziły jazz,…

Z tą panią nie ma żartów!

Kim była Irena Kwiatkowska? Energiczną Kobietą Pracującą z „Czterdziestolatka”? Wspaniałym głosem czytającym wiersze Jana Brzechwy? Gwiazdą kabaretu Dudek i Kabaretu Starszych Panów? Szermierzem? Ofiarą oszusta?

X Bal Charytatywny „Gwiazdy Dobroczynności”

Plejada znanych osobistości polskiego kina, telewizji, sportu, muzyki oraz show-biznesu zaprezentowała się 2 marca 2019 r. na czerwonym dywanie hotelu Sofitel Warsaw Victoria.