Trudniej nam zasnąć przy jej niedoborach, w nocy częściej się budzimy, krócej śpimy. W efekcie czujemy się zmęczeni i rozbici.

Nasze ciała są jak perfekcyjna pani domu. Sprząta i dekoruje go według ustalonego 24-godzinnego planu, z zegarkiem w ręku. Jednak z wiekiem o czymś tam zapomni, czegoś nie dopilnuje. Podobnie, według pory dnia, w określonej kolejności i ustalonych cyklach odbywają się procesy życiowe w naszych organizmach. Idealnie zsyn­chronizowane. Niestety, tylko do czasu.

Rytm okołodobowy

Rankiem się budzimy, wieczorem idziemy spać. Do południa wrażliwość wzrokowa i koordynacja ruchowa są na najwyższym poziomie, by nieco spowolnić w porze obiadowej i wrócić do wysokich rejestrów późnym popołudniem. Według pory dnia zmienia się aktywność hormonalna narzą­dów wewnętrznych, ciśnienie tętnicze, tempo pracy serca itp. Kluczem do zrozu­mienia tego zjawiska jest pojęcie rytmu okołodobowego, czyli czasu i kolejności, w jakiej następują procesy życiowe. Tym rytmem rządzi zegar biologiczny – zespół zjawisk mających miejsce w komórkach i tkankach. Dzięki nim organizm sam mierzy czas i uruchamia, zwiększa lub obniża aktywność narządów wewnętrz­nych oraz koordynuje ich pracę. A kto jest zegarmistrzem, który dba, by pracował dokładnie? Jest nim melatonina, o której zapewne słyszeliśmy, że ułatwia zasypianie i polepsza jakość snu [2].

Hormon ciemności

Melatonina jest produkowana głównie w szyszynce. Jej powstawanie ulega w ciągu doby rytmicznym zmianom i jest uzależ­nione od natężenia światła docierającego do receptorów. Oświetlenie działa hamująco na jej wytwarzanie i uwalnianie. Stąd obfi­cie wydzielana jest w nocy, a w ograniczo­nej ilości w dzień. Oprócz pozytywnego wpływu na zasypianie, regulację faz snu i jego długości, melatonina wykazuje także aktywność przeciwzapalną i antyoksyda­cyjną, działanie immunostymulujące, prze­ciwnowotworowe, hipotensyjne, termore­gulacyjne i cytoprotekcyjne. Rytm dobowy syntezy melatoniny ulega stopniowemu spłaszczeniu wraz z wiekiem, zwłaszcza po 55. roku życia [3]. Najwięcej wydziela jej or­ganizm niemowlaka – 250 pg/ml. Organy wewnętrzne seniorów w wieku 65-85 lat już tylko ok. 25 pg/ml, dlatego trudno u nich o głęboki, długi sen. Efektem jest brak energii i złe samopoczucie. Zmianom so­matycznym na skutek wieku towarzyszą również zaburzenia lękowe. Często są wy­nikiem załamania się rytmu dnia z okresu aktywności zawodowej – co nie sprzyja wysypianiu się. Lekarze mówią wówczas o „desynchronizacji rytmów”. Stąd 40-70% osób starszych zmaga się z przewlekłymi zaburzeniami snu [4,5].

Bezpieczeństwo

Melatonina jest lekiem o bardzo szero­kim zakresie bezpieczeństwa. Mimo to lekarze odradzają stosowania syntetycz­nej melatoniny:

  • kobietom w ciąży i karmiącym,
  • dzieciom,
  • osobom z chorą wątrobą,
  • będącym pod wpływem alkoholu,
  • uczulonym na melatoninę.

Godz. 2-4 . To pora, kiedy poziom melatoniny w osoczu jest najwyższy. [1]

 

Wskazania do terapeutycznego stosowania melatoniny: – zaburzenia snu, zwłaszcza u osób w wieku podeszłym  -regulacja rytmu sen – czuwanie u osób niewidomych – niwelowanie zaburzeń wynika­jących z szybkiej zmiany stref czasowych w czasie podróży międzykontynentalnych (jet-lag).

 

Bibliografia

[1] Zawilska J.B., Nowak J.Z., Rytmy biologiczne – uniwer­salny system odczytywania czasu, Nauka 4, 2006; 129-133.

[2] Karasek M., Hormony młodości?, Endokrynologia Polska, Tom 58, Numer 2/2007.

[3] Psychiatr. Pol. ONLINE FIRST Nr 61 1–22, Published ahe­ad of print 20 January 2017, www.psychiatriapolska.pl, ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE) DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/66810.

[4] Karasek M.: Melatonin, human aging, and age-related diseases. Exp. Gerontol., 2004; 39: 1723-9.

[5] Karasek M.: Role of melatonin in aging. In: Karasek M., editor. Aging and age-related diseases – the basics. New York: Nova Science; 2006. p. 83-102.

Izabela Dudzik

Polecamy także

Jak wesprzeć układ oddechowy u dziecka jesienią?

Infekcja dróg oddechowych to ciężki okres dla malucha. Temperatura, bóle gardła, katar, nieprzespane noce… Każdy rodzic chce tego…

Niezbędnik grzybiarza

Grzyby nie mają żadnej wartości odżywczej, są tylko smaczne – jeszcze do niedawna krążyła o nich taka marna…

Miłość jest w życiu najważniejsza

W październiku Katarzyna Żak będzie świętować wydanie nowej płyty. Tym razem tylko o… miłości. Wszystkie teksty są autorstwa…

Złoto Azteków - dynia

Wzmacnia układ odpornościowy, przeciwdziała nowotworom i chorobom krążenia, usprawnia spalanie tłuszczu, łagodzi objawy choroby nerek, działa uspokajająco i…

6 porad na jesień 2019

  1. Zaszczep się przeciw grypie Nie czekaj, aż twoich najbliższych dopad­nie grypa. Jeśli nie macie przeciwwskazań, postaraj…

Prostata – męski gruczoł

Przez całą młodość panowie nawet nie mają świadomości jej istnienia. Bo dobrze działa. Niestety, koło pięćdziesiątki zaczyna nieprzyjemnie…

Witaminy – jesienni superbohaterowie

Kichamy, kaszlemy… Jak co roku. Mówimy sobie: „W końcu to jesień!”. Ale tak nie musi być! Tym bardziej, że coraz więcej osób ciężko znosi zakażenia górnych dróg oddechowych. Na pomoc przychodzą witaminy D, E i A.

Radosna i błyskotliwa!

  DHEA wpływa na dobry nastrój i zmniejsza uczucie przewlekłego zmęczenia. Jego pełna nazwa to dehydroepian­drosteron. Ale lekarze…

Idealny jesienny dzień

  O tym, czy zbliżające się jesienne dni spędzimy w dobrym nastroju, pełni werwy i energii, czy też…

Kamica nerkowa – cichy wróg

Jak zachować nerki w dobrym zdrowiu? Czy wystarczy przestrzegać diety, by nie mieć problemów z „kamieniami”? Są jednym…

Profilaktyka AMD - jak dieta wpływa na narząd wzroku

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) powoduje uszkodzenie siatkówki oka i jest związane z wiekiem. Można je ograniczyć. Dowiedz się jak!

Z psem na plażę

Wyjazd na wakacje to radość dla całej rodziny. Wyjazd z czworonogim pupilem to radość podwójna. By wypadł doskonale,…

Gazpacho i tarator – chłodne zupy na gorące dni

Znajdują się w menu każdego kraju, w którym doskwierają upały. O czym mowa? O chłodnikach!

Tai chi, czyli pakiet antystresowy

50 % pracujących deklaruje, że doświadcza w pracy nadmiernego stresu. Tai chi to sposób, aby się go pozbyć.

6 porad na lato

Zabrać rowery czy wypożyczyć? W miejscach, w których spędzamy urlopy, wypożyczalnie działają niemal na każdym rogu. Oferowany tam…

Jestem stworzona do rozmów z ludźmi

O tym, jak żyć w harmonii z sobą samą, co sprawia, że jest szczęśliwa, i dlaczego tęskni za…