Dodano: 23.05.2025

Dieta w Kamicy Nerkowej

Prawidłowy sposób żywienia może zapobiegać występowaniu kamicy nerkowej lub zmniejszać nasilenie jej objawów i progresji.

• Poniżej znajdziesz proste zasady, które warto wdrożyć do swojej diety już dziś. Są one odpowiednie niezależnie od rodzaju kamicy.
• Pod zaleceniami ogólnymi znajdziesz natomiast dodatkowe wskazania dla poszczególnych typów kamicy, które pomogą dostosować dietę do Twoich indywidualnych potrzeb zdrowotnych i żywieniowych.

Zalecenia ogólne

1. Wypijaj powyżej 2 litrów (kobiety) lub 2,5 litra (mężczyźni) płynów dziennie. Zmniejszona objętość moczu sprzyja tworzeniu się kamieni nerkowych.
2. Do wypijanej wody możesz dodawać niewielką ilość soku wyciśniętego z cytrusów (za wyjątkiem grejpfrutów). Wzbogaci jej smak i może wspomóc wydalanie cytrynianów i szczawianów z moczem.
3. Ogranicz słodzone napoje gazowane. Zawarte w nich cukry proste (szczególnie fruktoza) i kwas fosforowy (w napojach typu cola) tworzą środowisko sprzyjające odkładaniu się kamieni nerkowych. Podobne działanie mają też bogate we fruktozę miód, syrop klonowy i słodycze.
4. Nie musisz rezygnować z kawy i herbaty. Niektóre badania sugerują, że kofeina zawarta w kawie oraz herbata (szczególnie zielona) mają działanie ochronne przed tworzeniem się kamieni nerkowych. Pamiętaj, żeby do napojów nie dodawać cukru.
5. Nie ograniczaj ilości wapnia w diecie. Niekiedy błędnie zakłada się, że zmniejszenie spożycia produktów zasobnych w ten składnik mineralny (np. fermentowanych produktów mlecznych, napojów roślinnych wzbogaconych w wapń, wody wysokozmineralizowanej) to odpowiednie podejście w dietoterapii kamicy. Tymczasem wykazano, że niższe spożycie wapnia ma związek z ryzykiem tworzenia się kamieni nerkowych zwiększonym o ponad 50%. Poza tym dieta Polaków jest zazwyczaj niedoborowa w ten składnik mineralny.
6. Ogranicz ilość chlorku sodu (soli) w diecie do ok. 1 łyżeczki (5 g) dziennie. Pamiętaj, że duże ilości soli znajdują się w produktach o wysokim stopniu przetworzenia (jak np. krakersy, chipsy, paluszki) oraz pieczywie. Chleb jest głównym źródłem chlorku sodu w diecie Polaków. Do przygotowywanych dań, dla wzbogacenia smaku, możesz dodawać świeże zioła, sok z cytryny bądź koncentrat pomidorowy. Tradycyjną sól możesz zastąpić sodowo-potasową lub sosem sojowym o ograniczonej zawartości sodu.
7. Postaraj się, aby białko roślinne stanowiło około połowy ilości tego makroskładnika w diecie. Przygotowując kotlety mielone lub sos, zastąp część mięsa czerwoną soczewicą, pokruszonym tofu lub granulatem sojowym. Do smarowania pieczywa używaj past na bazie fasoli albo ciecierzycy. Na kanapki zamiast wędliny możesz położyć wędzone tofu.
8. Jeśli jesteś aktywny fizycznie, do suplementacji białkiem podchodź ostrożnie. U osób podatnych na tworzenie się kamieni nerkowych odżywki białkowe mogą zwiększać ryzyko ich powstania.
9. Nadwaga i otyłość sprzyjają tworzeniu się kamieni nerkowych. Regularnie monitoruj swoją masę ciała. Najlepiej rób to co tydzień, rano, na czczo, a uzyskane pomiary zapisuj. Jeśli Twoja masa ciała jest za wysoka, zastanów się, co możesz zrobić, by ją zredukować i poprawić swoje zdrowie. Włącz do codziennej rutyny aktywność fizyczną, przeanalizuj jadłospis i wprowadź modyfikacje, jedz uważniej. Rozważ skorzystanie z pomocy specjalisty, który pomoże w pracowaniu odpowiedniego planu działania.
10. Dietę dostosuj do indywidualnych potrzeb, uwzględniając rodzaj kamicy i stopień jej zaawansowania oraz wyniki badań laboratoryjnych. Poniższe zalecenia szczegółowe pomogą w codziennych wyborach żywieniowych.

Zalecenia szczegółowe

Przy nadmiernym wydalaniu cytrynianów z moczem

• Zwiększ spożycie warzyw i owoców.
• Ogranicz spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego, które nie są źródłem wapnia (zasobne w wapń są fermentowane napoje mleczne).
• Ogranicz spożycie produktów o wysokiej kwasowości: mięso, sery twarde i niektóre zboża, orzechy, ziarna (płatki owsiane, ryż, amarantus i pszenicę zamień na jęczmień, komosę ryżową, żyto; sezam, nasiona chia, pestki słonecznika – na dynię, pistację i migdały).

Przy nadmiernym wydalaniu szczawianów z moczem

• Ogranicz spożycie szczawianów zgodnie z tabelą poniżej. Ich główne źródła to produkty roślinne. Pamiętaj jednak, żeby zadbać o odpowiednią ilość warzyw i owoców w diecie – wybieraj te niskoszczawianowe.

Przy nadmiernym wydalaniu wapnia z moczem

• Ogranicz spożycie sodu ze wszystkich źródeł do 2300 mg, co daje łącznie 6 g soli.
• Zwiększ spożycie wapnia do 1000-1200 mg/dobę. Szklanka mleka/maślanki/kefiru/jogurtu (250 ml) to ok. 300 mg wapnia. Sery białe nie są jego dobrym źródłem.
• Ogranicz spożycie fosforanów zgodnie z tabelą poniżej.

Przy nadmiernym wydalaniu kwasu moczowego z moczem

• Zwiększ spożycie warzyw i owoców.
• Ogranicz spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego, które nie są źródłem wapnia (zasobne w wapń są fermentowane napoje mleczne).
• Ogranicz spożycie produktów będących źródłem puryn zgodnie z tabelą poniżej.

Źródła:

1. Ghoneim S.H. i wsp. Impact of diet on renal stone formation. J Family Med Prim Care.
   2024; 13(11): 4800-4809.
2. Akram M. i wsp. Urological guidelines for kidney stones: overview and comprehensive
   update. J Clin Med. 2024; 13(4): 1114.
3. Oxalosis and Hyperoxaluria Foundation 2024, https://ohf.org/.
4. Kunachowicz H. i wsp. Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych
   i typowych potraw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.