Dodano: 12.10.2026

Korzystne działanie DHEA.  

Prof. CMKP dr  hab. med. Michał Rabijewski

Kierownik Zakładu Andrologii i Rozrodczości CMKP

Rozmowa z  prof. CMPK dr hab. med. Michałem Rabijewskim, Kierownikiem Zakładu Andrologii i Rozrodczości CMKP w Warszawie

Czas płynie nieubłaganie. Pewne jest, że zmienia się nasz organizm, ale czy musimy się poddawać? Może jest jakiś sposób na opóźnienie negatywnych skutków starzenia się organizmu?

XXI wiek będzie wiekiem starszych ludzi. To zjawisko spowodowane jest wieloma czynnikami ale niewątpliwy wpływ ma poprawa opieki zdrowotnej i warunków socjalnych. Niestety, nie zawsze wydłużone życie idzie w parze z jego jakością. Niezwykle istotna jest tzw. jakość życia, która jest uzależniona od dobrostanu fizycznego (somatycznego) oraz psychicznego. Wydaje się, że bardzo istotny wpływ na tą jakość życia mają postępujące z wiekiem niedobory hormonalne będące konsekwencją naturalnego procesu starzenia. Zatem stosowanie obecnie dostępnych i poszukiwanie nowych sposobów uzupełniania niedoborów hormonalnych może korzystnie wpływać na zdrowie i jakość życia obecnych i przyszłych pokoleń.  

W ostatnich latach terapia DHEA przestała być postrzegana jako mniej skuteczna alternatywa dla leczenia „klasycznymi” hormonami…

Tak, to prawda  i zajmuje obecnie równoważne miejsce obok leczenia estrogenami u kobiet i testosteronem u mężczyzn. DHEA jest  hormonem, który zrobił ogromną „karierę”, został nawet okrzyknięty „hormonem młodości” i wpływa korzystnie na jakość życia, metabolizm, psychikę i zdrowie seksualne.

Przypomnijmy co to jest DHEA.

Dehydroepiandrosteron (DHEA), słaby androgen nadnerczowy, i jego siarczan (DHEAS) są wytwarzane w warstwie siatkowatej kory nadnerczy w ilości 30-35 mg na dobę. Ich niewielką ilość wydzielają też jądra i jajniki. U osób młodych z prawidłowo przebiegającymi procesami adaptacji do dużego wysiłku fizycznego i stresu wydzielanie DHEA rośnie wraz z zapotrzebowaniem organizmu na ten hormon. W warunkach nadmiernego obciążenia fizycznego, psychicznego oraz u osób starszych nie obserwuje się wyrzutu DHEA z nadnerczy.

Wiadomo, że najwyższe stężenie DHEA występuje około 35. roku życia.

Tak, wraz z wiekiem obserwujemy stopniowe zmniejszanie się nadnerczowej produkcji tego hormonu, aż do śladowych ilości kilku miligramów na dobę. Tak że w wieku 90 lat dobowe wydzielanie DHEA stanowi tylko 5% poziomu z młodości. Parę lat temu pojawiła się koncepcja, że stężenie DHEA może być swoistym markerem naszego stanu zdrowia niezależnie od wieku, a więc jeżeli  jesteś zdrowszy,  masz więcej DHEA od równolatka ale chorego.

Kto zatem powinien stosować preparaty z DHEA?

Ponieważ do istotnego obniżenia stężenia DHEA dochodzi już około 40-45 roku życia, to pacjenci w tym wieku z obniżoną jakością życia, depresją lub zaburzeniami sfery seksualnej są naturalnymi kandydatami do leczenia DHEA. Lek ten jest także szczególnie wskazany u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca, zespół metaboliczny czy otyłość oraz u chorych z chorobami serca lub zwiększonym ich ryzykiem.

Wydłużenie długości życia sprawiło, że okres menopauzalny stanowi przeciętnie jedną trzecią życia kobiety. Najczęstsze objawy menopauzy to zmiany naczynioruchowe (tzw. objawy wypadowe): uderzenia gorąca i zlewne poty, nudności, zawroty głowy, bóle mięśniowe i stawowe oraz zaburzenia emocjonalne – drażliwość, nadpobudliwość, stany lękowe, zespoły nerwicowe czy depresyjne oraz zaburzenia snu. U kobiet po menopauzie obserwuje się zmniejszenie libido, reaktywności seksualnej i wrażliwości stref erogennych oraz przy towarzyszącym zespole „suchości” często występujące bolesne stosunki płciowe. Deficyt estrogenów prowadzi także do ubytku masy kostnej czyli osteoporozy. Metaboliczne następstwa menopauzy zwiększają ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, otyłości i cukrzycy.

W ostatnim czasie ukazało się jednak wiele istotnych doniesień naukowych, które wywołały niepokój u kobiet stosujących „klasyczne” hormonalne leczenie zastępcze. Wykazano niewielkie zwiększenie ryzyka raka piersi oraz udarów mózgu podczas leczenia estrogenami. Spowodowało to zmianę podejścia do leczenia zastępczego i konieczność szukania innych skutecznych i bezpiecznych metod leczenia objawów towarzyszących kobietom po 40-50 roku życia.

Biorąc pod uwagę mechanizmy działania DHEA wydaje się, że dla ogromnej rzeszy kobiet która nie może lub nie chce stosować leczenia zastępczego estrogenami, terapia DHEA przyniesie wiele korzyści. Należy podkreślić, że DHEA mając działanie androgenne w mózgu u kobiet wpływa korzystnie na libido oraz nastrój i stan psychiczny, natomiast wpływając na czynność gruczołów łojowych skóry poprawia jej jakość, co jest szczególnie istotne dla kobiet. Z drugiej strony estogenowe działania DHEA (kości) redukują ryzyko osteoporozy. 

Należy podkreślić, że wszystkie korzystne działania DHEA u kobiet odbywają się bez istotnych działań ubocznych, bowiem DHEA nie stymuluje rozrostu endometrium oraz nie wpływa na nabłonek gruczołowy w piersiach, zatem nie zwiększa ryzyka zmian nowotworowych macicy i piersi.

U mężczyzn wskazaniami do stosowania DHEA są: obniżony nastrój, pogorszenie jakości życia, osteoporoza, zaburzenia metaboliczne oraz zaburzenia wzwodu i obniżone libido u pacjentów nie mających wskazań do leczenia testosteronem. DHEA nie wpływa istotnie na rozrost gruczołu krokowego i nie stymuluje nabłonka gruczołowego prostaty, a zatem nie powoduje łagodnego rozrostu (BPH) ani raka gruczołu krokowego.

Jak należy stosować preparaty z DHEA?

Preparat zawierający DHEA zalecany jest zarówno kobietom, jak i mężczyznom powyżej 40 roku życia. Zalecana jednorazowa dawka dobowa dla kobiet wynosi 25 mg a u mężczyzn 50 mg. Można zaczynać od dawek mniejszych (10 mg) i stopniowo je zwiększać. Osoby w podeszłym wieku wymagają z reguły większych dawek leku z powodu znacznie zmniejszonego wytwarzania hormonu naturalnie przez organizm. Przyjmowanie preparatu z DHEA musi byś systematyczne. Efekt działania leku nie jest natychmiastowy i występuje po kilku tygodniach stosowania, dlatego preparat z DHEA jest przeznaczony do długotrwałego stosowania. Najlepiej przyjmować go rano raz na dobę, zgodnie z naturalnym rytmem wydzielania DHEA.

Na koniec proszę Pana profesora o zebranie i podsumowanie najważniejszych kwestii.          

• Dehydoepiandrosteron (DHEA) jest słabym hormonem androgenowym wydzielanym przez korę nadnerczy.
• Wywiera działania androgenne lub estrogenne w zależności od tkanki
• Niedobór DHEA występuje w wyniku naturalnego procesu starzenia a nasila się po 40 roku życia
• Niedobór DHEA jest istotną przyczyną obniżenia nastroju i depresji, osteoporozy, otyłości, cukrzycy a także obniżenia libido i zaburzeń wzwodu
• Wyrównywanie niedoborów DHEA u kobiet (25 mg dziennie) i mężczyzn (50 mg) jest bezpieczną i pozbawioną działań ubocznych metodą zapobiegania i leczenia procesów związanych ze starzeniem.

rozmawiała Danuta Hanna Tomaszewska.