Dodano: 22.10.2019

Spadek melatoniny u osób starszych i problemy ze snem

Trudniej nam zasnąć przy jej niedoborach, w nocy częściej się budzimy, krócej śpimy. W efekcie czujemy się zmęczeni i rozbici.

Nasze ciała są jak perfekcyjna pani domu. Sprząta i dekoruje go według ustalonego 24-godzinnego planu, z zegarkiem w ręku. Jednak z wiekiem o czymś tam zapomni, czegoś nie dopilnuje. Podobnie, według pory dnia, w określonej kolejności i ustalonych cyklach odbywają się procesy życiowe w naszych organizmach. Idealnie zsyn­chronizowane. Niestety, tylko do czasu.

Rytm okołodobowy

Rankiem się budzimy, wieczorem idziemy spać. Do południa wrażliwość wzrokowa i koordynacja ruchowa są na najwyższym poziomie, by nieco spowolnić w porze obiadowej i wrócić do wysokich rejestrów późnym popołudniem. Według pory dnia zmienia się aktywność hormonalna narzą­dów wewnętrznych, ciśnienie tętnicze, tempo pracy serca itp. Kluczem do zrozu­mienia tego zjawiska jest pojęcie rytmu okołodobowego, czyli czasu i kolejności, w jakiej następują procesy życiowe. Tym rytmem rządzi zegar biologiczny – zespół zjawisk mających miejsce w komórkach i tkankach. Dzięki nim organizm sam mierzy czas i uruchamia, zwiększa lub obniża aktywność narządów wewnętrz­nych oraz koordynuje ich pracę. A kto jest zegarmistrzem, który dba, by pracował dokładnie? Jest nim melatonina, o której zapewne słyszeliśmy, że ułatwia zasypianie i polepsza jakość snu [2].

Hormon ciemności

Melatonina jest produkowana głównie w szyszynce. Jej powstawanie ulega w ciągu doby rytmicznym zmianom i jest uzależ­nione od natężenia światła docierającego do receptorów. Oświetlenie działa hamująco na jej wytwarzanie i uwalnianie. Stąd obfi­cie wydzielana jest w nocy, a w ograniczo­nej ilości w dzień. Oprócz pozytywnego wpływu na zasypianie, regulację faz snu i jego długości, melatonina wykazuje także aktywność przeciwzapalną i antyoksyda­cyjną, działanie immunostymulujące, prze­ciwnowotworowe, hipotensyjne, termore­gulacyjne i cytoprotekcyjne. Rytm dobowy syntezy melatoniny ulega stopniowemu spłaszczeniu wraz z wiekiem, zwłaszcza po 55. roku życia [3]. Najwięcej wydziela jej or­ganizm niemowlaka – 250 pg/ml. Organy wewnętrzne seniorów w wieku 65-85 lat już tylko ok. 25 pg/ml, dlatego trudno u nich o głęboki, długi sen. Efektem jest brak energii i złe samopoczucie. Zmianom so­matycznym na skutek wieku towarzyszą również zaburzenia lękowe. Często są wy­nikiem załamania się rytmu dnia z okresu aktywności zawodowej – co nie sprzyja wysypianiu się. Lekarze mówią wówczas o „desynchronizacji rytmów”. Stąd 40-70% osób starszych zmaga się z przewlekłymi zaburzeniami snu [4,5].

Bezpieczeństwo

Melatonina jest lekiem o bardzo szero­kim zakresie bezpieczeństwa. Mimo to lekarze odradzają stosowania syntetycz­nej melatoniny:

• kobietom w ciąży i karmiącym,
• dzieciom,
• osobom z chorą wątrobą,
• będącym pod wpływem alkoholu,
• uczulonym na melatoninę.

Godz. 2-4 . To pora, kiedy poziom melatoniny w osoczu jest najwyższy. [1]

[box type=”info”] Wskazania do terapeutycznego stosowania melatoniny: – zaburzenia snu, zwłaszcza u osób w wieku podeszłym  -regulacja rytmu sen – czuwanie u osób niewidomych – niwelowanie zaburzeń wynika­jących z szybkiej zmiany stref czasowych w czasie podróży międzykontynentalnych (jet-lag). [/box]

Bibliografia

[1] Zawilska J.B., Nowak J.Z., Rytmy biologiczne – uniwer­salny system odczytywania czasu, Nauka 4, 2006; 129-133.

[2] Karasek M., Hormony młodości?, Endokrynologia Polska, Tom 58, Numer 2/2007.

[3] Psychiatr. Pol. ONLINE FIRST Nr 61 1–22, Published ahe­ad of print 20 January 2017, www.psychiatriapolska.pl, ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE) DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/66810.

[4] Karasek M.: Melatonin, human aging, and age-related diseases. Exp. Gerontol., 2004; 39: 1723-9.

[5] Karasek M.: Role of melatonin in aging. In: Karasek M., editor. Aging and age-related diseases – the basics. New York: Nova Science; 2006. p. 83-102.